Szkoła >> Historia

1. różnorodność cywilizacji świata w przeszłości i obecnie,
2. konflikty społeczne, wojny, ludobójstwo, w tym Holocaust,
3. przemiany form gospodarowania od czasów najdawniejszych po współczesną rewolucję techniczną oraz historyczny rozwój kultury materialnej,
4. rola państwa jako podstawowej formy zorganizowania społeczeństw i przemiany
   państw,
   
   w wymiarze dziejów Europy:
   
   
5. fundamenty Europy; jedność
   i różnorodność oraz przemiany ideowe, rola chrześcijaństwa w tworzeniu tożsamości europejskiej,
6. 6) kształtowanie się narodów Europy i ich
   wkład w historię, współistnienie i konflikty pomiędzy państwami,
7. przemiany w obrębie struktur,
   świadomości i obyczajowości
   społeczeństw europejskich,
   
   w wymiarze historii Polski:
   
   
8. przemiany form państwa polskiego,
9. uwarunkowania i przeobrażenia polskiej świadomości narodowej i politycznej,
10. rola Polski w dziejach gospodarki i struktur społecznych Europy,
11. 11) postawy jednostek oraz grup społecznych wobec potrzeb epok,
12. 12) wielokulturowość w dziejach Polski, współistnienie religii i wyznań oraz znaczenie chrześcijaństwa, w tym Kościoła katolickiego.
    

1. trwałe osiągnięcia cywilizacji starożytnych i religie starożytnego Wschodu,

2. przemiany ustrojowe w Grecji i w Rzymie,
3. powstanie i rozwój religii
   monoteistycznych,
4. kręgi cywilizacji średniowiecznych; Europa a inne cywilizacje,
5. znaczenie chrześcijaństwa w cywilizacjach średniowiecznej Europy,
6. funkcjonowanie władzy i struktura społeczeństw średniowiecznych,
7. powstanie i rozwój Polski w wiekach średnich oraz znaczenie chrześcijaństwa dla powstania i rozwoju państwowości i kultury polskiej,
8. cywilizacyjne przemiany w Europie od odrodzenia do oświecenia,
9. nowe horyzonty; Europa wobec
   odmiennych kultur i systemów wartości,
10. przeobrażenia chrześcijaństwa w XVI i XVII wieku,
11. powstanie nowożytnej państwowości,
12. uwarunkowania potęgi i upadku Rzeczypospolitej Obojga Narodów,
13. rewolucja przemysłowa i jej następstwa,
14. mapa polityczna XIX- wiecznej Europy i świata,
15. przemiany świadomości Europejczyków,
16. procesy demokratyzacyjne
    i parlamentaryzm w XIX wieku,
17. społeczeństwo polskie bez własnego państwa,
18. I i II wojna światowa - geneza, charakter i następstwa konfliktów,
19. systemy totalitarne i ich zbrodniczy charakter,
20. funkcjonowanie demokracji w XX wieku,
21. ewolucja stosunków międzynarodowych i ich charakter oraz struktury ponadnarodowe w polityce i gospodarce,
22. rewolucja techniczna w XX wieku,
23. przemiany w sferze kultury; sobór watykański II i encykliki papieskie,
24. Rzeczpospolita między okresem zniewolenia a niepodległością.
    

POZIOM PODSTAWOWY

1. umieszcza opisywane wydarzenia w czasie i w przestrzeni,
2. wskazuje przyczyny i skutki wydarzeń,
3. przeprowadza hierarchizację faktów,
4. uwzględnia zmiany zachodzące w czasie,
5. uogólnia fakty,
6. wskazuje cechy charakterystyczne poszczególnych epok i okresów historycznych,
7. korzysta z różnorodnych źródeł wiedzy historycznej - wyszukuje informacje.

jak na poziomie podstawowym oraz:

1. korzysta z różnorodnych źródeł wiedzy historycznej - wyszukuje i interpretuje informacje zgodnie z warsztatem historycznym,
2. wskazuje związki pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego (polityką, gospodarką, kulturą) w przeszłości.

1. porównuje, czyli wskazuje różnice i podobieństwa między wydarzeniami historycznymi,
2. formułuje oceny,
3. uzasadnia sformułowane oceny

1. porównuje, czyli wskazuje różnice i podobieństwa między zjawiskami i procesami,
2. krytycznie analizuje i ocenia różne interpretacje historii.

W wymiarze dziejów świata:
1) różnorodność cywilizacji świata w przeszłości i obecnie:

• posługuje się pojęciem: cywilizacja,
• określa wpływ czynników naturalnych, gospodarczych, społeczno-politycznych
  na kształtowanie cywilizacji,
• charakteryzuje cywilizacje, wskazując najważniejsze ich elementy i cechy,
• wskazuje relacje pomiędzy cywilizacjami;

2) konflikty społeczne, wojny, ludobójstwo, w tym Holocaust:

• posługuje się pojęciami: społeczeństwo, grupa społeczna, konflikt społeczny,
  wojna, ludobójstwo, Holocaust,
• określa przyczyny, przebieg i skutki (w tym dalekosiężne) konfliktów
  społecznych, wojen i aktów ludobójstwa;

3) przemiany form gospodarowania od czasów najdawniejszych
po współczesną rewolucję techniczną oraz historyczny rozwój kultury materialnej:

• posługuje się pojęciami: rewolucja neolityczna, rewolucja przemysłowa,
• charakteryzuje formy gospodarowania na poszczególnych etapach rozwoju
  historycznego,
  
• wskazuje wpływ gospodarki na rozwój społeczeństwa i kultury;

4) rola państwa jako podstawowej formy zorganizowania społeczeństw i przemiany państw:

• posługuje się pojęciami: państwo, ustrój polityczny,
• charakteryzuje funkcje państwa oraz typy ustrojów politycznych i wymienia
  etapy ich przemian,
• wskazuje czynniki wpływające na przemiany ustrojowe.

W wymiarze dziejów Europy:
5) fundamenty Europy; jedność i różnorodność; przemiany ideowe oraz rola chrześcijaństwa w tworzeniu tożsamości europejskiej:

• rozróżnia i posługuje się pojęciami: religia, wyznanie, obrządek,
• wskazuje czynniki jednoczące i integrujące Europę,
• wskazuje czynniki różnicujące i dezintegrujące Europę,
• określa rolę chrześcijaństwa w tworzeniu się tożsamości europejskiej,
• określa związki pomiędzy przemianami ideowo-religijnymi a wydarzeniami politycznymi;

6) kształtowanie się narodów Europy i ich wkład w historię oraz
współistnienie i konflikty pomiędzy państwami:

• posługuje się pojęciem: naród,
• wskazuje czynniki narodotwórcze,
• charakteryzuje przyczyny i skutki konfliktów miedzy państwami na przestrzeni dziejów Europy,
• wskazuje przykłady współistnienia państw i narodów w Europie (idee i ich realizacja);

7) przemiany w obrębie struktur, świadomości i obyczajowości
społeczeństw europejskich:

• posługuje się pojęciami: społeczeństwo, struktura społeczna, świadomość społeczna i obyczajowość społeczna,
• identyfikuje etapy przemian struktur, świadomości i obyczajowości
  społeczeństw europejskich i wskazuje ich konsekwencje,
  
• identyfikuje główne epoki rozwoju kultury europejskiej i odróżnia jej podstawowe kierunki.
  

W wymiarze historii Polski:
8) przemiany form państwa polskiego:

• identyfikuje formy ustroju politycznego państwa polskiego (od monarchii
  patrymonialnej do III RP),
• wskazuje przyczyny i skutki przemian tych form;

9) uwarunkowania i przeobrażenia polskiej świadomości narodowej
i politycznej,

• rozróżnia i posługuje się pojęciami: świadomość narodowa, świadomość
  polityczna,
• charakteryzuje przemiany polskiej świadomości narodowej i ich polityczne
  uwarunkowania;
  
• identyfikuje fakty i zjawiska ważne dla dziedzictwa kulturowego narodu,
• charakteryzuje historyczne uwarunkowania regionalizmów;

10) rola Polski w dziejach gospodarki i struktur społecznych Europy:

• identyfikuje formy ustroju gospodarczego na ziemiach polskich na przestrzeni wieków,
• wskazuje przyczyny i skutki przemian gospodarki polskiej na przestrzeni
  wieków,
• wskazuje związki między gospodarką polską i europejską,
• charakteryzuje wpływ Polaków na historię społeczną Europy;

11) postawy jednostek oraz grup społecznych wobec potrzeb epok:

• określa wpływ wybitnych jednostek na losy narodów i państwa polskiego,
• wskazuje przykłady postaw grup społecznych (i ich działania) wobec
  problemów społecznych i politycznych w poszczególnych epokach
  historycznych;

12) wielokulturowość w dziejach Polski, współistnienie religii i wyznań oraz znaczenie chrześcijaństwa, w tym Kościoła katolickiego:

• określa rolę Kościoła katolickiego w dziejach Polski i Polaków,
• wskazuje czynniki kształtujące polską tolerancję religijną i jej przejawy,
• wymienia przyczyny i skutki wielokulturowości państwa i społeczeństwa
  polskiego.
  

• opisuje wydarzenia, umieszczając odpowiednio fakty w czasie,
• porządkuje fakty (wydarzenia) chronologicznie,
• umieszcza fakty, wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w przestrzeni,
• określa zasięg występowania wydarzenia (zjawiska) na różnych obszarach;

• rozróżnia bezpośrednie i pośrednie przyczyny i następstwa wydarzeń i zjawisk,
• wyjaśnia związki: poprzedzania - współwystępowania - następstwa, faktów, wydarzeń i zjawisk

• charakteryzuje fakty według ich ważności,
• określa znaczenie faktów w procesie historycznym;

• opisuje przebieg procesu historycznego, uwzględniając rodzaj i wielkość zmian, ukazuje tempo zmian i ich wpływ na przebieg procesu historycznego;

• grupuje fakty i wydarzenia, na podstawie których może wyjaśnić zachodzące procesy historyczne;

• opisuje wydarzenia (zjawiska) z różnych epok i okresów historycznych, wskazując cechy charakterystyczne tych epok i okresów,
• wyjaśnia wydarzenie (zjawisko) z uwzględnieniem cech charakterystycznych danej epoki (okresu historycznego);

• odczytuje informacje z różnorodnych źródeł wiedzy historycznej (np. tekst pisany, ilustracja, mapa, drzewo genealogiczne, tabela statystyczna, wykres, diagram, schemat), wybiera informacje wyjaśniające problem,
• odróżnia fakty od opinii.

• opisuje wydarzenia i zjawiska historyczne, uwzględniając zachodzące między nimi podobieństwa i różnice,
• porównuje wydarzenia, wskazując cechy charakterystyczne dla epok i okresów historycznych, wyciąga i przedstawia wnioski wynikające z porównania

• formułuje własną ocenę na podstawie wybranych faktów;

• dobiera argumenty niezbędne do uzasadnienia opinii, formułuje ocenę końcową na podstawie znanych mu faktów.

Zdający zna faktografię i terminologię historyczną w stopniu umożliwiającym rozumienie przeszłości w odniesieniu do

1. państw - ich organizacji, struktury władzy, terytorium,
2. systemów politycznych,
3. struktury i organizacji społeczeństw,
4. życia gospodarczego,
5. wydarzeń politycznych i militarnych oraz konfliktów i kryzysów
   społecznych, gospodarczych, religijnych i ideologicznych,
   
6. działalności najważniejszych postaci, dynastii, grup społecznych,
7. życia religijnego,
8. osiągnięć cywilizacyjnych,
9. osiągnięć kultury i sztuki, myśli politycznej, społecznej i filozoficznej,
   które stosuje do opisu (wyjaśnienia - dla obszaru II. standardów i oceny -dla obszaru III. standardów) poniższych zagadnień oraz problemów:

1) trwałe osiągnięcia cywilizacji starożytnych i religie starożytnego Wschodu:

• charakteryzuje osiągnięcia cywilizacji starożytnych w dziedzinie gospodarki, nauki,
  sztuki, techniki i ustroju oraz wskazuje ich wpływ na współczesność,
• charakteryzuje religie starożytne, wskazując związki miedzy nimi,
• charakteryzuje religie starożytne i ich wpływ na życie społeczeństw starożytnych;
  

2) przemiany ustrojowe w Grecji i w Rzymie:

• posługuje się pojęciami związanymi z ustrojem politycznym i społecznym
  starożytnej Grecji i Rzymu,
  
• charakteryzuje przemiany ustrojowe starożytnych Aten i Rzymu;

3) powstanie i rozwój religii monoteistycznych:

• określa genezę i zasady religii monoteistycznych,
• charakteryzuje przemiany religii monoteistycznych na przestrzeni wieków
  i wskazuje ich wpływ na dzieje;
  

4) kręgi cywilizacji średniowiecznych; Europa a inne cywilizacje:

• określa cechy charakterystyczne kręgów cywilizacji średniowiecznych,
• wskazuje relacje pomiędzy poszczególnymi kręgami cywilizacyjnymi średniowiecza;

5) znaczenie chrześcijaństwa w cywilizacjach średniowiecznej Europy:

• charakteryzuje wpływ chrześcijaństwa na życie polityczne, gospodarcze, społeczne
  i kulturowe średniowiecznej Europy,
  
• charakteryzuje jedność i różnorodność kultury Europy;

6) funkcjonowanie władzy i struktura społeczeństw średniowiecznych:

• charakteryzuje ewolucję struktury społeczeństw średniowiecznej Europy,
• opisuje przemiany ustroju politycznego średniowiecznej Europy i wskazuje
  charakterystyczne dla tego okresu instytucje polityczne;
  

7) powstanie i rozwój Polski w wiekach średnich oraz znaczenie chrześcijaństwa dla powstania i rozwoju państwowości i kultury polskiej:

• opisuje genezę państwa polskiego, jego rozwój terytorialny i przemiany ustrojowe
  w średniowieczu,
  
• charakteryzuje okoliczności wprowadzenia chrześcijaństwa w Polsce i jego wpływ
  na kształtowanie się państwa, społeczeństwa i kultury,
• umieszcza powstanie i rozwój Polski w wiekach średnich na tle europejskim;
  

8) cywilizacyjne przemiany w Europie od odrodzenia do oświecenia:

• charakteryzuje przemiany polityczne, gospodarcze, społeczne, kulturowe, religijne
  i ideowe w okresie od odrodzenia do oświecenia,
  
• określa dorobek i dziedzictwo tych epok;

9) nowe horyzonty; Europa wobec odmiennych kultur i systemów wartości:

• wymienia kręgi cywilizacji pozaeuropejskich,
• charakteryzuje dorobek cywilizacyjny ludów Ameryki przedkolumbijskiej,
• określa i różnicuje przyczyny, przebieg i skutki odkryć geograficznych i kolonizacji;

10) przeobrażenia chrześcijaństwa w XVI i XVII wieku:

• charakteryzuje przyczyny, przebieg oraz skutki reformacji i kontrreformacji,
• określa zasady wyznań chrześcijańskich,
• opisuje podziały wyznaniowe w Europie,
• wskazuje skutki polityczne, gospodarcze, społeczne i kulturowe podziałów
  wyznaniowych w Europie;
  

11) powstanie nowożytnej państwowości:

• wymienia koncepcje nowożytnego państwa,
• charakteryzuje genezę i funkcjonowanie nowożytnych państw i społeczeństw;

12) uwarunkowania potęgi i upadku Rzeczypospolitej Obojga Narodów:

• wymienia czynniki polityczne, gospodarcze i kulturowe wzrostu potęgi państwa
  polskiego w XV i XVI wieku,
• określa specyfikę ustrojową Rzeczpospolitej Obojga Narodów,
• charakteryzuje przyczyny: polityczne, gospodarcze, społeczne, militarne i ideowe
  upadku Rzeczpospolitej Obojga Narodów,
  
• charakteryzuje próby reform w XVII i XVIII wieku oraz określa ich skutki,
• opisuje polityczne, gospodarcze, społeczne i kulturowe uwarunkowania przemian
  w Rzeczypospolitej na tle przemian zachodzących w tym czasie w Europie,
  
• wskazuje powiązania kultury polskiej z europejską i dostrzega specyfikę kultury
  polskiej w XVII wieku;
  
  

13) rewolucja przemysłowa i jej następstwa:

• charakteryzuje przyczyny i skutki rewolucji przemysłowej,
• rozróżnia wpływ rewolucji przemysłowej na poszczególne dziedziny życia (politykę,
  życie codzienne, kulturę);
  

14) mapa polityczna XIX-wiecznej Europy i świata:

• określa zmiany polityczne i terytorialne w XIX wieku,
• charakteryzuje przyczyny i skutki (w tym dalekosiężne) tych zmian;

15) przemiany świadomości Europejczyków:

• charakteryzuje ideologie polityczne, społeczne i gospodarcze, typowe dla Europy
  w XIX wieku,
  
• podaje przykłady wpływu tych ideologii na Europejczyków w XIX i XX wieku,
• charakteryzuje przemiany kulturowe epoki przemysłowej,
• opisuje kulturę różnych grup społecznych;

16) procesy demokratyzacyjne i parlamentaryzm w XIX wieku:

• charakteryzuje XIX- wieczne formy ustrojowe,
• identyfikuje pojęcia charakterystyczne dla ustrojów politycznych w XIX wieku,
• opisuje proces demokratyzacji w ujęciu dynamicznym;

17) społeczeństwo polskie bez własnego państwa:

• charakteryzuje różne formy organizacji politycznej społeczeństwa polskiego w okresie
  rozbiorów,
  
• charakteryzuje polityką zaborców wobec Polaków,
• charakteryzuje postawy Polaków wobec zaborcy wymieniając konkretne przejawy
  działalności i postacie,
  
• charakteryzuje rolę kultury polskiej w utrzymaniu tożsamości narodowej w czasach
  rozbiorowych,
  
• opisuje międzynarodowe uwarunkowania sprawy polskiej i powstań narodowych;

18) I i II wojna światowa - geneza, charakter i następstwa konfliktów:

• charakteryzuje genezę i charakter I wojny światowej,
• opisuje skutki (w tym dalekosiężne) I wojny światowej,
• opisuje rewolucje rosyjskie i ich konsekwencje,
• charakteryzuje sprawę polską podczas I wojny światowej z uwzględnieniem
  okoliczności odzyskania niepodległości i kształtowania się granic II RP,
  
• charakteryzuje politykę zagraniczną II RP na tle wydarzeń międzynarodowych,
• charakteryzuje genezę i przebieg II wojny światowej,
• wskazuje przykłady ludobójstwa w II wojnie światowej,
• charakteryzuje sytuację państwa polskiego i Polaków w czasie II wojny światowej,
• charakteryzuje skutki polityczne, gospodarcze i społeczne II wojny światowej;

19) systemy totalitarne i ich zbrodniczy charakter:

• charakteryzuje genezę i mechanizm działania systemów totalitarnych;

20) funkcjonowanie demokracji w XX wieku:

• określa zasady funkcjonowania państw demokratycznych w XX wieku,
• charakteryzuje różne systemy ustrojowe w XX wieku;

21) ewolucja stosunków międzynarodowych i ich charakter oraz struktury ponadnarodowe w polityce i gospodarce:

• charakteryzuje układ sił politycznych po I wojnie światowej i po II wojnie
  światowej,
  
• charakteryzuje problemy gospodarcze i społeczne XX wieku,
• charakteryzuje procesy tworzenia się politycznych, gospodarczych i militarnych
  struktur ponadnarodowych w XX wieku,
  
• wymienia główne (poza dwiema wojnami światowymi) konflikty międzynarodowe
  w XX stuleciu;
  

22) rewolucja techniczna w XX wieku:

• wymienia najważniejsze osiągnięcia naukowe i techniczne w XX wieku i określa ich skutki dla społeczeństw i państw oraz oddziaływanie na życie codzienne;

23) przemiany w sferze kultury; sobór watykański II i encykliki papieskie:

• wymienia podstawowe zjawiska występujące w kulturze XX wieku,
• wskazuje osiągnięcia kultury XX wieku w poszczególnych jej dziedzinach,
• charakteryzuje przemiany w Kościele katolickim w XX wieku;

24) Rzeczpospolita między okresem zniewolenia a niepodległością:

• charakteryzuje przemiany polityczne, społeczne, gospodarcze i kulturowe w Polsce
  w XX stuleciu,
  
• charakteryzuje przemiany w systemie demokracji polskiej w dwudziestoleciu
  międzywojennym i po 1989 r.,
  
• charakteryzuje politykę władz wobec społeczeństwa polskiego po II wojnie
  światowej, a także charakteryzuje postawy społeczeństwa polskiego wobec władz
  w okresie PRL.
  

• analizuje różnorodne źródła (tekstowe, ikonograficzne, kartograficzne, symboliczne) zgodnie z wymogami warsztatu historycznego,
• wykorzystuje uzyskane informacje do wyjaśnienia procesu historycznego,
• poddaje krytyce różnorodne źródła informacji,
• porównuje informacje i wartościuje je,
• podaje przykłady krytycznych interpretacji danego problemu;

• wyjaśnia związki pomiędzy faktami, zjawiskami i procesami,
• wyjaśnia różne aspekty procesu historycznego (polityczne, gospodarcze, społeczne i kulturowe),
• formułuje problem i wyjaśnia go całościowo.

• zestawia ze sobą odpowiednie informacje dotyczące zjawisk i procesów historycznych,
• dostrzega podobieństwa i różnice oraz wartościuje je w celu wyjaśnienia problemu,
• wyciąga wnioski z porównań,
• uzasadnia swoje stanowisko;

• dostrzega różne interpretacje historii i ich przyczyny,
• uwzględnia informacje oraz opinie różniące się między sobą,
• formułuje wnioski, ocenia wybrane problemy historyczne z uwzględnieniem zasad naukowego badania przeszłości